post_image

آبسه سلي در كودكان و برزگسالان جوان بيشترين شيوع را دارد. اغلب سابقه اي از تماس با بيمار مبتلا به سل ريوي فعال وجود دارد. در كل علائم عمده عبارتند از: درد، تورم و اختلال عملكرد مفصل درگير. معمولا سلامت عمومي فرد نيز تا حدودي مختل ميشود. در معاينه باليني خصوصيات اختصاصي عبارتند از: افزايش گرماي پوست پوشاننده مفصل، تورم ناشي از ضخيم شدگي سينويال و محدوديت حركات در همه جهات. انجام حركات با فشار منجر به درد تيز و القاي اسپاسم كنترل كننده مفصل تحليل ميروند. اغلب آبسه يا سينوس ديده مي شود. ممكن است ضايعه سلي ديگري در ساير نقاط بدن كشف شود.

سل استخوان و مفصل چگونه ایجاد میشود؟

بعد از اینکه باسیل سل به دستگاه تنفس یا گوارش وارد شد به غدد لنفاوی اطراف آنها میرود. میکروب ممکن است از این غدد لنفاوی از راه جریان خون به استخوان ها و مفاصل برسد و یا ممکن است سالها در غدد لنفاوی بصورت خاموش باقی بماند و با کم شدن سیتم دفاع ایمنی بدن دوباره قدرت گرفته و از غدد لنفاوی به استخوانها سرایت کند.

در سیستم اسکلتی، میکروب سل میتواند بافت پرده سینوویال مفصل را گرفتار کند که در نتیجه آن مایع مفصلی افزایش پیدا کرده و مفصل متورم میشود. سپس بافت سینوویال عفونی شده رشد کرده و روی غضروف را گرفته و آن را بتدریج از بین میبرد.

شروع سل دستگاه اسکلتی ممکن است از استخوان یا از مفصل و یا از بافت سینوویال بورس ها یا بافت سینوویال تاندون ها باشد ولی شروع از هر بافتی باشد بافت های دیگر هم گرفتار میشوند و بعد از مدتی مشخص نمیشود شروع عفونت از کدام بافت بوده است.

تصوير برداري

ويزگيهاي راديوگرافيك: نخستين تغيير راديوگرافيك در آرتريت سلي كاهش منتشر تراكم در ناحيه نسبتا وسيعي از استخوان مجاور مفصل است. اگر بيماري در مراحل اوليه متوقف شود ممكن است تغييرات ديگري ديده نشوند. ولي اگر بيماري پيشرفت كند فضاي غضروفي باريك مي گردد و استخوان واقع در زير آن سائيده ميشود. با بهبود بيماري استخوان هاي درگير دوباره سفت ميشوند.( يعني بتدريج كاهش تراكم محو مي شود و در نهايت.. تراكم استخوان به حالت طبيعي برميگردد)

اسكن راديو ايزوتوپ استخوان: نشان دهنده افزايش برداشت ماده راديو ايزوتوپ در ناحيه مفصل درگير است.

بررسي هاي آزمايشگاهي

در مرحله فعال بيماري سرعت رسوب گلبولهاي قرمز افزايش مي يايد. كاهش تدريجي سرعت رسوب گلبولهاي قرمز شاخصي از بهبود بيماري است. تست مانتو مثبت است و آسپيراسيون مفصل ممكن است منجر به خروج مقدار كمي مايع كدر شود. كه بندرت ميتوان ارگانيسم ها را در آن شناسائي كرد ولي كشت اين مايع ممكن است خصوصيات سلي را اثبات كند. اغلب بررسي چرك بدست آمده از آبسه وجود باسيلهاي سل را آشكار مي سازد. بيوپسي پرده سينويال ضخيم شده نشان دهنده خصوصيات بافت شناختي سل است.

عوارض

عوارض آرتريت سلي عبارتند از:
1- تشكيل سينوس
2- ايجاد عفونت ثانويه از طريق مجراي سينوس
3- انتشار بيماري به ساير قسمتهاي بدن
ساير عوارض مختص قسمتهاي مختلف بدن هستند( به عنوان مثال ..كمپرسيون طناب نخاعي در اثر آبسه ناشي ازسل ستون فقرات)

سير باليني

سير باليني بيماري عمدتا بستگي به شرايط زندگي بيمار و نيز سرعت شروع درمان و اثر بخشي آن دارد. تحت شرايط مطلوب
.. درمان زود هنگام منجر به بهبود تدريجي بيماري و حفظ عملكرد مفيد يا حتي طبيعي مفصل ميشود ولي در حضور شرايط بد زندگي و بيماري واضح( همانند بسياري از كشور هاي شرقي) مفصل درگير ممكن است بطور وسيع يا كامل تخريب گردد.

درمان

اصول درمان آرتريت سلي همانند همه موارد درگيري مفصلي است وعمدتا بر پايه داروهاي ضد باكتريائي استوار است.

داروهاي ضد باكتريائي

در حال حاضر امكان انتخاب داروهاي ضد سل متععدي وجود دارد كه شامل ريفامپيسين.. ايزونيازيد..پيرازيناميد..اس ترپتومايسين..
و اتامبوتول هستند. رزيمهاي درماني متفاوت هستند. تركيب رايج داروها عبارت است از: ريفامپيسين- ايزونيازيد- پيرازيناميد و در صورت نياز( بسته به مقاومت ارگانيسمها).. استرپتومايسين يا اتامبوتول. درمانداروئي بايد به مدت 9-6 ماه ادامه يابد. البته مصرف استرپتومايسين يا اتامبوتول( در صورت استفاده) دو ماه پس از درمان قطع ميگردد.

آثار جانبي ناخواسته اين داروها.. بايد بدقت مورد بررسي قرار گيرند..( مخصوصا در مورد اتامبوتول كه ممكن است منجر به
آتروفي عصب اپتيك گردد). عملكرد كبد بايستي در طي درمان مورد پايش قرار گيرد زيرا ممكن است ريفاميسين ايزونيازيد.. وپيرازيناميد.. براي سلولهاي كبدي مضر باشد. استرپتومايسين عيب ديگري نيز دارد كه لزوم تجويز آن به صورت داخل عضلاني است.

درمان موضعي

درمان موضعي بسته به نوع مفصل درگير تفاوت ميكند. سل مفاصل بزرگ مانند هيپ يا زانو ممكن است در مراحل اوليه بيماري نيازمند دوره اي از استراحت در بستر باشد.. در حالي كه بيماران مبتلا به سل مفاصل كوچكتر( مخصوصا در اندامهاي فوقاني) ميتوانند تقريبا در تمام طول دوره درمان سرپا باشند. معمولا بي حركت كردن مفصل درگير با گچ يا آتل در مراحل اوليه بيماري براي تسكين درد وفراهم كردن شرايط مناسب براي بهبود وضعيت مفصل توصيه ميشود. عموما آتل بندي اندام.. بسته به شدت بيماري باي به مدت 4-2 ماه ادامه يابد. ضمنا آبسه ها بايد آسپيره شوند يا با جراحي تخليه گردند.

اقدامات درماني بعدي بستگي به پيشرفت بيماري دارند. اگر غضروف و استخوان سالم مانده باشند و نشانه هاي موضعي التهاب همراه با كاهش سرعت رسوب گلبولهاي قرمز فروكش كنند چشم انداز بيماري خوب است و عملكرد اندام بطور پيشرونده اي بهبود مي يابد. با وجود اين اگر بيماري به قدري پيشرفت كند كه منجر به سائيدگي غضروف مفصلي و استخوان واقع در زير آن شود ممكن است دوره طولاني تري از بيحركتي مفصل ضروري باشد و خشك كردن مفصل ( معمولا با جراحي تبديل به هدف نهائي گردد. در بيماران انتخابي ممكن است انجام آرتروپلاستي با جايگزيني مفاصل بزرگتر پس از درمان ضد باكتريائي موفقيت آميز امكان پذير باشد. آرتروپلاستي جايگزيني تنها بايد هنگامي در نظر گرفته شود كه بيماري از نظر باليني حد اقل به مدت يك سال بدون علامت بوده و سرعت رسوب گلبولهاي قرمز( ESR) طبيعي باشد.

منابع: ایران ارتوپد، ایران سلامت

Share →