images

آناتومی

رباط صلیبی خلفی از لبه تحتانی شکاف بین کوندیلهای استخوان ران شروع و به قسمت خلفی صفحه فوقانی استخوان درشت نی درست یک سانتیمتر زیر سطح مفصلی اتصال می یابد. رباط صلیبی خلفی در جلو بزرگتر و پهن تر و در عقب نازکتر و کوچکتر می شود. جزء قدامی آن در هنگام خم شدگی زانو سفت و کشیده و در هنگام باز شدن زانو شل می شود. برعکس فیبرهای قسمت خلفی آن در هنگام باز شدن زانو سفت و کشیده و در هنگام خم شدگی زانو ( بسته شدن زانو ) شل میشوند. به همین خاطر آسیبهای قسمت قدامی رباط صلیبی خلفی عمدتاً در زمان خم شدگی زانو و آسیب های قسمت خلفی PCL در زمانی که در هنگام آسیب زانو بصورت باز است بیشتر رخ می دهد.

عملکرد رباط صلیبی خلفی را می توان بصورت مقاومت در برابر حرکت رو به عقب درشت نی نسبت به ران در محل مفصل زانو تعریف نمود. از سویی این رباط مانع از باز شدن بیش از حد زانو و نیز مقاومت در برابر چرخش به داخل زیاد از حد زانو می گردد.

پارگی ها و آسیب رباط صلیبی خلفی معمولاً در وضعیتی که زانو کاملاً باز و مچ پا در وضعیت خم شدگی به بالا ( دورسی فلکسیون ) قراردارد رخ می دهد. یک اعمال نیرو به قسمت جلو و داخل قسمت فوقانی ساق هنگامی که زانو باز است ( مثلاً اصابت ضربه به ساق در هنگام تکل زدن در فوتبال ) با اعمال نیرویی به سمت عقب و خارج سبب جابجایی درشت نی نسبت به ران در جهت رو به عقب می گردد و می تواند به پارگی رباط صلیبی خلفی و نیز پارگی کپسول مفصل زانو در سمت عقب و خارج شود.

شرح حال

* توجه به مکانیسم آسیب می تواند در شناسایی آسیب رباط صلیبی خلفی بسیار مفید باشد.

- اعمال نیرو به قسمت قدامی زانو ( به سمت عقب ) هنگامی که زانو خم می باشد ( مثل برخورد زانو به داشبورد در هنگام تصادف ) می تواند آسیب رباط صلیبی خلفی را مطرح کند.

- سقوط روی زمین در وضعیتی که زانو خم بوده و قسمت فوقانی ساق( توبرکل تیبیا ) اول به زمین برخورد کند سبب اعمال نیرویی به سمت عقب و آسیب رباط صلیبی خلفی ‌می شود.

- بازشدگی زیاد زانو به تنهایی می تواند سبب کندگی رباط صلیبی خلفی از محل اتصال آن به استخوان گردد.

- اعمال نیرو به قدام زانو هنگامی که زانو بیش از حد باز است می تواند به یک آسیب شدید در رباطهای زانو به همراه دررفتگی زانو منجر شود.

* در پارگی های مزمن رباط صلیبی خلفی ناراحتی و درد در وضعیتهای زیر می تواند وجود داشته باشد.

- در وضعیت نیمه خم شدگی زانو هنگام بالا رفتن یا پائین آمدن از پله یا سراشیبی و سرازیری.

- در هنگام استارت زدن دو میدانی.

- در هنگام بلند کردن اجسام از زمین.

- در هنگام دویدنهای طولانی ( مسافت زیاد )

* تورم و خشکی مفصلی می تواند در افرادی که دچار آسیب رباط صلیبی خلفی و غضروفی همزمان شده اند وجود داشته باشد.

* امکان دارد فرد از احساس ناپایداری در مفصل زانو در هنگام راه رفتن روی سطوح ناهموار شکایت داشته باشد.

* امکان دارد درد در امتداد داخلی خط مفصلی زانو گزارش گردد.

علل

- صدمات ورزشی در فوتبال

- صدمات ورزشی در دومیدانی

- حوادث وسایل موتوری

- سقوط برروی زانو خم شده

روش های تشخیص

معاینه

• درد جزئی یا عدم درد ر افراد مبتلا به آسیب رباط صلیبی خلفی

• خونریزی خفیف داخل مفصلی

• دامنه حرکات مفصل معمولاً نرمال و کامل است.

• علایم کوفتگی در قدام ساق.

• برجستگی و شکم دادن در قسمت خلفی درشت نی ( پشت زانو )

- برای مشاهده این حالت فرد به پشت روی تخت معاینه خوابیده و مفاصل ران و زانو را ۹۰ درجه خم می کنیم و پای فرد را نگه می داریم. در این حالت نیروی جاذبه ( اگر پارگی رباط صلیبی خلفی وجود داشته باشد ) سبب پائین کشیده شدن قسمت فوقانی درشت نی و به پشت زانو برجسته شدن آن می گردد. لازم است دو زانو با هم مقایسه شوند.

• انجام تست فعالیتی چهار سر رانی

- بیمار بر روی تخت به پشت خوابیده و زانو ۹۰ درجه خم کرده و کف پا روی تخت قرار دارد. در این حالت عضله چهار سر ریلاکس و شل بوده و فعالیتی ندارد. در افرادی که رباط صلیبی خلفی در آنها سالم است در این حالت درشت نی ۱۰ میلی متر در جلوی کوندیل استخوان ران است اما در آنها که رباط صلیبی خلفی پاره شده است جاذبه سبب می گردد که سر استخوان درشت نی مساوی یا در عقب انتهای تحتانی ران ( کوندیل ) قرار گیرد. حال معاینه گر پای بیمار را با دست نگه می دارد و از وی می خواهد تا عضله چهار سر ( جلوی ران ) را منقبض کند. در آنها که دچار آسیب رباط صلیبی خلفی می باشند با انقباض چهار سر رانی , درشت نی به سمت جلو حرکت می کند، اگر میزان این حرکت رو به جلو بیش از ۲ میلیمتر باشد این قسمت را مثبت در نظر می گیریم و آسیب رباط صلیبی خلفی مطرح می گردد.

• تست Post drawer

- این تست برای تشخیص آسیب رباط صلیبی خلفی بسیار سودمند است.

- بیمار روی تخت خوابیده و زانو را خم کرده و کف پا را روی تخت معاینه قرار می دهد. در جلوی بیمار ایستاده و قسمت خلفی فوقانی ساق را به سمت عقب فشار می دهیم اگر درشت نی نسبت به ران در محل زانو کمتر از ۵ میلیمتر عقب رفت آسیب رباط صلیبی خلفی را درجه ۱ می گوئیم و اگر بین ۱۰ – ۵ میلی مترعقب رفت آسیب را درجه ۲ و اگر بیش از ۱۰ میلی مترعقب رفت آنرا درجه ۳ می گوئیم.

رادیوگرافی

* آسیب رباط صلیبی خلفی حاد

- معمولاً یافته های رادیولوژیک منفی است.

- کندگی های رباط از استخوان امکان دارد در عکس جانبی زانو دیده شود.

* آسیب رباط صلیبی خلفی مزمن

- نمای AP همرا با تحمل وزن روی مفصل یا نمای روزنبرگ می توانند آرتروز داخلی مفصلی را در محل اولیه نشان دهند.

- Tangential patello femoral view : می تواند آرتروز مفصل پاتلوفمورال را نشان دهد.

ام ار آی

- چنانچه معاینه بالینی آسیب متعدد رباطی را مطرح کند باید MRI انجام شود.

- ام آر آی در تشخیص محل دقیق آسیب رباط صلیبی خلفی و نیز شناسایی صدمات مخفی استخوانی – غضروفی و منیسکها مفید است.

درمان آسیب رباط صلیبی خلفی

* فاز حاد در آسیبهایی که نیاز به جراحی ندارند ( روز اول تا هفته دوم )

درمان آسیب رباط صلیبی خلفی در فاز حاد متمرکز به کاهش تورم و ناپایداری و درد زانو است. استفاده از یخ درمانی، فشار موضعی بالا نگه داشتن زانو و استراحت به آن باید صورت گیرد. در آسیب های درجه ۱ و ۲ معمولاً فرد می تواند وزن را روی زانو تحمل کند و بندرت نیاز به چوب زیر بغل دارد. آسیب رباط صلیبی خلفی شدید درجه ۳ که همراهی با آسیب دیگر ساختارهای زانو داشته باشد باید از چوب زیر بغل استفاده شود و وزنی روی زانوی صدمه دیده اعمال نگردد.

در موارد عدم استفاده از عضله چهار سر رانی بخاطر درد می توان از تحریک الکتریکی برای تقویت و جلوگیری از تحلیل عضله استفاده نمود. باید توسط فیزیوتراپی عضله چهار سر و سایر عضلات موثر روی مفصل ران و زانو تقویت شوند. باید از تقویت عضلات پشت ران در این فاز خودداری شود.

* فاز حاد در آسیب رباط صلیبی خلفی که جراحی شده اند ( روز اول تا هفته دوم بعد از جراحی )

بعد از درمان جراحی آسیب رباط صلیبی خلفی کاهش التهاب و تورم با استفاده از یخ درمانی، بانداژ و بالا نگه داشتن باید انجام می گیرد. امکان دارد فرد بتواند با استفاده از چوب های زیر بغل وزن کمی را روی زانوی جراحی شده تحمل کند. تحرک کشکک بسیار مهم است و فرد باید با دست خود کشکک را در روز جابجا کند تا دچار خشکی و سفتی نشود.

باید باز و بسته شدن زانو بتدریج و در تمام طول و دامنه حرکتی مفصل زانو شروع شود لازم است تاکید شود که زانو باید در هنگام باز شدن ( هر چند غیر فعال و توسط شخص دیگری ) بطور کامل باز شود. همچنین می توان تقویت عضلات موثر روی زانو را با انجام ورزشهایی مثل بلند کردن ساق و ران از زمین به سمت جلو شروع کرد.

فاز بهبودی

* توانبخشی در موارد غیر جراحی ( هفته دوم تا هفته دوازدهم )

- فقط افرادی که آسیب رباط صلیبی خلفی درجه III دارند باید حداقل تا هفته سوم بعد از آسیب دیدگی از زانو بندهایی که اجازه نمی دهند زانو بین صفر تا ۶۰ درجه باز و بسته شود استفاده کنند.

- تحمل وزن روی زانو هر زمان که مقدور بود (درد کاهش داشت ) می تواند صورت گیرد و دیگر از چوب زیر بغل استفاده نشود ( معمولاً هفته دوم و سوم این امر امکانپذیر است ).

- در هفته دوم و سوم از آسیب رباط صلیبی خلفی ورزشهای فاز حاد را ادامه می دهیم اما در برابر مقاومت باید عضلات ناحیه مزبور را در برابر مقاومت کمی تقویت نمود. رکاب زنی در باشگاه یا راه رفتن در استخر می توانند مفید باشند چرا که هم دامنه حرکات مفصلی را افزایش می دهند هم سبب تقویت عضلات مربوطه می شوند.

بتدریج طی هفته های سوم تا هشتم می توان حرکاتی مثل بالا و پائین رفتن آرام از پله ها یا چمباتمه زدن خفیف را انجام داد. طی هفته های هشتم تا دوازدهم حرکات قدرتی و تقویت عضلانی باید جهت درمان آسیب رباط صلیبی خلفی انجام گیرد.

ورزش-برای-آسیب-رباط-صلیبی-زانو

* توانبخشی ( هفته دوم تا دوازدهم )

- در این دوره فرد مبتلا به آسیب رباط صلیبی خلفی به آرامی شروع به افزایش دامنه حرکات از صفر درجه تا ۱۲۰ درجه می کند. اعمال کشش های غیر فعال ( توسط فیزیوتراپیست ) برای بازیابی حرکات لازم است. باید روزانه فرد کشکک را حرکت دهد تا ثابت و خشک نشود.

- برحسب میزان تحمل فرد اعمال وزن روی زانو شروع می گردد و با تشخیص پزشک چوب های زیر بغل را کنار می گذارد.

- در هفته ۶-۴ فرد دچار آسیب رباط صلیبی خلفی معمولاً می تواند از یک زانوبند طبی (Brace) عملکردی استفاده کند.

- ورزشهای تقویت عضلانی شروع شده و بعد ورزشهای آبی می تواند شروع گردد.

بازگشت به تمرین

در موارد درمان غیر جراحی آسیب رباط صلیبی خلفی به محض اینکه عضله چهارسر رانی توان اولیه خود را بازیافت می توان به مسابقه یا تمرین بازگشت در این موارد باید هر سال یکبار زانو از نظر بروز احتمالی تغییرات تخریبی بررسی گردد. آنها که جراحی شده اند معمولاً طی ۱۲-۹ هفته بعد از درمان جراحی آسیب رباط صلیبی خلفی می توانند دوباره شروع به ورزش کنند.

عوارض

خشکی مفصلی

•ناپایداری مفصلی

• آرتروز پیشرونده زانو

• عوارض بعد از جراحی زانو( ناشی از جراحی )

پیشگیری

اغلب آسیب ها و صدمات رباط صلیبی خلفی نیاز به جراحی زانو ندارند. ورزشکارانی که به ورزشهایی می پردازند که خطر صدمه دیدگی رباط صلیبی خلفی در آنها بالاست و قبلاٌ اشاره شد باید انعطاف پذیری و قدرت عضلانی خوبی داشته باشند و تکنیک های رشته ورزشی خود را صحیح انجام دهند.

خواننده گرامی ، پیشنهاد می شود مطالب زیر را جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه آسیب زانو مطالعه فرمایید.

آسیب غضروف زانو

درمان آسیب های حاد زانو

درمان آسیب‌دیدگی رباط زانو

Share →