چه عواملی باعث مشکلات ارتودنسی می گردد؟

  • علل ارثی
  • شلوغی دندان ها
  • فاصله‌های اضافی بین دندانها
  • دندانهای اضافی
  • فقدان بعضی از دندانها
  • روابط نادرست فکی، دندانی و صورتی
  • علل اکتسابی
  • در اثرضربه
  • مکیدن انگشت یا پستانک
  • انسداد راه هوایی ناشی از بزرگی لوزه ها یا آدنوئید
  • پوسیدگی دندان ها
  • از دست دادن زودرس دندانهای شیری یا دائمی
  • این مشکلات نه تنها موجب نامرتبی دندانها میگردد، بلکه باعث ظاهر نامناسب و تکامل ناقص صورت نیز می شود.

فلسفه ارتودنسی

ارتودنسی (به انگلیسی orthodontics)‏ یکی از ۱۳ تخصص رشته دندانپزشکی است. این کلمه مرکب است از دو واژه لاتین "ارتو" به معنای راست و درست و "ادوس" یا مشتق آن "دنس" به معنای دندان. ارتودنسی اولین تخصص معرفی شده در دندانپزشکی و دومین تخصص ایجاد شده در کلیه رشته های پزشکی می باشد.
فلسفه درمان های ارتودنسی کاهش و یا رفع ناهنجاری های دندانی- فکی یا مال اکلوژن می باشد. اکلوژن عبارتست از روابط و نحوه قرارگیری دندانها و فکین نسبت به یکدیگر که به موارد غیر طبیعی آن مال اکلوژن گفته می شود. دلایل مال اکلوژن موقعیت ناصحیح دندانها، فکین و یا درجاتی از هر دو می باشد. از اینرو درمان های ارتودنسی بر ردیف کردن دندانها و یا اصلاح الگوی رشد دو فک (درمان های ارتوپدیک) متمرکز است.

انواع

دو نوع اصلی ارتودنسی برای افراد استفاده می شود که عبارت از ارتودنسی ثابت و ارتودنسی متحرک است.

1-ارتودنسی ثابت
2-ارتودنسی متحرک
3-ارتودنسی نامرئی

ارتودنسی نامرئی

انواع مختلف سیستمهای بیرنگ شامل ارتودنسی لینگوال ( که براکتها در پشت دندانها قرار میگیرند) ارتودنسی همرنگ دندان که براکتها( همان قطعاتی که روی دندانها قرار دارند) به رنگ دندان میباشند که معمولا از جنس سرامیک ویا کمپوزیت هستند و یا سیستم اینویزیلاین که اصلا براکتی وجود ندارد و کل سیستم به رنگ پلاستیک شیشه ای پلی وینیل است که در موارد ناهنجاری خفیف کاربرد دارد ومعمولا توسط افراد غیر متخصص بیشتر استفاده میشود چرا كه طراحى درمان در لابراتوار انجام ميشود و فقط استفاده منظم دستگاه توسط بيمار طبق برنامه مشخص از قبل تعيين شده انجام ميگيرد و پزشك نقش خاصى در درمان ندارد.

ارتودنسی ثابت

منظور از ارتودنسی ثابت این است که بیمار نمی تواند دستگاه ارتودنسی را از دهان خارج نماید . در دستگاه ارتودنسی ثابت اجزا به صورت نگین هایی برروی دندان چسبانده شده و ثابت می گردند . به این نگین ها براکت می گویند. این روش درمانی برخلاف درمانهای متحرک ، وابسته به همکاری بیمار نمی باشد . طول درمان ارتودنسی ثابت به طور متوسط 2 سال می باشد ولی براساس نوع ناهنجاری بیمار و شدت مشکل می تواند بیشتر هم بشود . بیمار در هنگام دوره درمانی ثابت نباید غذاهایی با قوام سفت مثل ته دیگ ، بلال ، میوه های هسته دار ، زیتون و غیره را استفاده نماید . در غیر این صورت براکت از دندان جدا می شود که می بایست براکت جدیدی برای بیمار چسبانده شود که این امر می تواند باعث طولانی شدن زمان درمان و آسیب به دندان گردد . در این دوره بیمار از نظر بهداشت ، به مراقبت های خاصی نیاز دارد تا از ایجاد تغییر رنگ و پوسیدگی در دندانها جلوگیری به عمل آید .

در درمانهای ارتودنسی ثابت می توان ماهی یک میلیمتر دندان را حرکت داد و این امر در بعضی مقاطع درمانی چندان مشهود نخواهد بود . در بعضی از موارد از بیمار براساس نوع ناهنجاری دندان کشیده می شود . در اینگونه از بیماران در چند جلسه اول حرکت دندانها بخوبی مشهود است و دندانها به جای فضای خالی حرکت داده می شوند که از نظر بیمار به خوبی قابل مشاهده است . بیمار می بایست ماهی یک بار جهت درمان ویزیت شود . در هر جلسه بعد از فعال کردن کش ها ، سیم ها و یا فنرها ممکن است بیمار مقداری درد داشته باشد که به مرور زمان در هفته اول کاهش می یابد . گاهی در بین جلسات معاینه به دلیل حرکت دندانها ممکن است مقداری از انتهای سیم ها از آخرین دندان خارج شود و باعث احساس تیزی و آزار گونه بیمار شود که در این صورت نیاز است بیمار وقت اورژانس گرفته و زودتر از موعد مقرر به مطب مراجعه نماید تا انتهای سیم کوتاه شود .

 ???? ????? ? ????? ???? ? ?????

ارتودنسی متحرک

منظور از ارتودنسی با دستگاه متحرک این است که بیمار می تواند دستگاه ارتودنسی را از دهان خارج کند. ارتودنسی متحرک شامل دو دسته کلی می شود یک گروه عبارتند از پلاک های متحرک ساده برای حرکات جزئی دندانی و گروه دیگر شامل پلاک متحرکی که برای رفع ناهنجاریهای فکی مانند عقب بودن فک پایین یا بالا به کار می رود. از دستگاههای متحرک برای مرتب کردن دندانها در شرایطی استفاده می شود که یا بی نظمی دندانها کم است و در ضمن سن بیمار برای انجام درمان ارتودنسی ثابت کم می باشد . به عبارت دیگر دندانهای شیری با دندانهای دائمی جایگزین نشده اند . از سوی دیگر دستگاههای متحرک برای جابجایی فکین نیز به کار برده می شود این دستگاهها برای جلو آوردن فک پایین و یا جلو آوردن فک بالا براساس نیاز بیمار به کار برده می شوند . پلاک متحرک می تواند به صورت مستقل و یا به همراه ارتودنسی ثابت به کار برده شود . بعد از هر وعده غذایی پلاک متحرک ارتودنسی می بایست با کمک مسواک و خمیردندان برساژ شوند و سپس زیر جریان آب شسته شوند . لازم به ذکر است که در روزهای اول در هنگام استفاده از پلاک متحرک مشکلاتی در تکلم ، ترشح زیاد آب دهان و غیره برای بیمار ایجاد می شود که معمولاً بعد از چند روز برطرف می شود . بعضی از پلاک های متحرک دارای پیچ می باشد . با هر بار باز کردن پیچ تنها 25/0 میلیمتر پلاک باز می شود که باعث افزایش عرضی فک می شود . در اثر باز کردن پیچ ممکن است فاصله ای بین دندانها ( به خصوص دندانهای جلو ) ایجاد شود که نگران کننده نیست و نشانه پاسخ به درمان است . با باز کردن پیچ ممکن است مقداری درد احساس شود که برای کاهش درد بیمار می تواند از یک مسکن مانند استامینوفن استفاده نماید. در صورتی که پلاک پیچ داشته باشد ، ممکن است در مورد روند سفت کردن پیچ دستگاه و زمان استفاده از آن براساس پیشرفت درمان ، تغییراتی داده شود که متخصص ارتودنسی این موارد را به بیمار در حین ویزیتهای درمانی گوشزد می نماید . اگر بیمار چند روز از پلاک استفاده نکند ممکن است پلاک در دهان جای نگیرد که به علت عدم تطابق پلاک با دهان است . این امر به خصوص در پلاک های پیچ دار مشاهده می شود . در هنگامی که بیمار چند روز از پلاک پیچ دار استفاده نمی کند ، به دلیل برگشت نتایج درمانی پلاک در دهان نخواهد نشست و نیاز است که دوباره قالب گیری شود و به بیمار پلاک دیگری داده شود . در پلاک های پیچ دار باید طبق دستور داده شده در زمان مشخص با آچار داده شده ، پیچ آن را سفت کرد . بدین صورت که آچار را در سوراخی که در راستای انتهایی پیکان نمایش داده شده قرار داده و به سمت نوک پیکان تا انتها یک دور پیچانده شود .

ارتودنسی دیمون یکی از جدیدترین سیستم های ارتودنسی روز دنیا با قابلیت باز و بسته شدن خودکار درب براکت ها است که به دلیل برخی مزایا، اقبال زیادی نسبت به درمان ارتودنسی با آن در سراسر دنیا ایجاد شده است.

از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)