تیروئید چیست؟

تیروئید یك غده ی كوچك است كه شبیه یك پروانه است و در قسمت تحتانی گردن واقع شده است. كار این غده این است كه هورمون ترشح كند. هورمونهای تیروئید انرژی را به سلولهای بدن منتقل می‌كنند .

چه بیماریهایی تیروئید را تحت تاثیر قرار می‌دهند؟

شایعترین مشكلاتی كه تیروئید را تحت تاثیر می‌دهند شامل این موارد هستند:

* كم كاری تیروئید ( هایپوتیروئیدی )

* پركاری تیروئید ( هایپرتیروئیدی )

* بزرگی غده ی تیروئید ( گواتر )

* توده های تیروئید

* سرطان تیروئید

*التهاب تیروئید ( تیروئیدیت )

میلیون ها نفر دچار مشکلات تیروئیدی هستند اما اکثریت آنها از آن بی خبرند. تیروئید غده ای پروانه ای شکل است که در گردن قرار گرفته است، غده مهم در متابولیسم و سوخت وساز بدن محسوب می شود. وقتی غده تیروئیدتان خوب عمل نکند، می تواند بر هر جنبه از سلامتیتان، به ویژه وزن، افسردگی و سطح انرژی تان اثر بگذارد.

از آنجا که مشکلات تیروئیدی که تشخیص داده نشده اند می تواند به شدت موجب چاقی، بیماری های قلبی، افسردگی، اضطراب، ریزش مو، ناکارایی جنسی، ناباروری و علائم و مشکلات دیگر شوند، خیلی مهم است که مراقب وضعیت سلامتی خودتان باشید.

انواع بیماری های تیروئید

پرکاری تیروئید

هیپرتیروئیدیسم شرایطی است که در آن غده تیروئید شما مقادیر بالایی از هورمون تیروکسین را ترشح می کند، علائم هیپرتیروئیدیسم عبارتند از:

  • به صورت معنی داری متابولیسم بدن شما بالا می رود.
  • می تواند سبب کاهش وزن ناگهانی شما شود.
  • ضربان قلبتان را تند یا نامنظم می کند.
  • افزایش تعریق خواهید داشت.
  • با عصبانیت یا کج خلقی روبرو خواهید شد.

راه های درمانی متفاوتی جهت درمان هیپر تیروئیدیسم وجود دارد. پزشکان از داروهای ضد تیروئید و ید رادیو اکتیو جهت کاهش تولید هورمون های تیروئید استفاده می کنند گاهی اوقات درمان هیپرتیروئیدیسم شامل جراحی و در آوردن قسمتی از غده تیروئید شماست، بنابراین در صورتی که به این بیماری توجه نشود می تواند به یک مشکل جدی تبدیل شود. بیشتر افراد زمانی که هیپرتیروئیدیسم شان تشخیص داده می شود به درمان پاسخ می دهند.

کم کاری تیروئید

به حالتی اطلاق می شود که غده تیروئید شما مقادیر کافی از هورمونهایی مهم و خاص را تولید نکند. زنان به ویژه زنان بالای 50 سال بیش احتمال دارد که به کم کاری غده مبتلا گردند. کم کاری تیروئید تعادل طبیعی واکنشهای شیمیایی بدنتان را مختل می کند . کم کاری تیروئید در مراحل اولیه اش به ندرت سبب ظهور علایم بیماری می شود ولی در اغلب مواقع، کم کاری تیروئید درمان نشده می تواند سبب ایجاد پاره ای از مشکلات در سلامت تان گردد از جمله: چاقی، درد مفصل، ناباروری و بیماری قلبی.

نکات خوب در مورد کم کاری این غده این است که برای تشخیص آن آزمایشهای دقیق سنجش عملکرد تیروئید در دسترس هستند و درمان کم کاری تیروئید با هورمونهای تیروئید سنتتیک معمولا راحت، ایمن و موثر است (وقتی که دوز مناسبی از دارو مصرف شود.)

تیروئید در بارداری

پرکاری و کم کاری تیروئید در بارداری نسبتا شایع و در درمان مهم می باشد. تیروئید یک عضو واقع در جلوی گردن که تنظیم هورمون های سوخت و ساز بدن ( در راه بدن شما انرژی استفاده می کند )، قلب و سیستم عصبی، وزن، درجه حرارت بدن و بسیاری از فرآیندهای دیگر را در بدن بعهده دارند. در طول دوران بارداری، اگر شما پرکاری و یا کم کاری این غده دارید شما ممکن است به مراقبت های پزشکی بیشتری برای کنترل این شرایط در دوران بارداری، به ویژه در سه ماهه اول نیاز داشته باشید.

گاهی اوقات، بارداری ممکن است علائمی شبیه به پرکاری در سه ماهه اول ایجاد کند. اگر شما تجربه تپش قلب، کاهش وزن و استفراغ مداوم دارید باید با پزشک خود تماس بگیرید.

بیماری های درمان نشده در دوران بارداری ممکن است به تولد نوزاد نارس، پره اکلامپسی ( افزایش شدید فشار خون )، سقط جنین و وزن کم هنگام تولد در میان سایر مشکلات شود. اگر شما هر گونه سابقه کم کاری یا پرکاری تیروئید دارید مهم  است که با دکتر خود صحبت کنید بنابراین پزشک می تواند از قبل و در دوران بارداری نظارت داشته باشد و درمان خود را در صورت لزوم تنظیم کند.

علائم بیماری های تیروئید

برای اینکه بیماری های تیروئید داشته باشید لازم نیست همه این علائم را در خود مشاهده کنید. در زیر به چند مورد از متداول ترین علائم و نشانه های تیروئید اشاره می کنیم:

۱. درد مفصلی و عضله، مشکلات تونل کارپ و تاندون

درد در ناحیه عضلات و مفصل ها، ضعف دست ها و گرایش به ایجاد مشکل تونل کارپال در دست ها، تونل تارسال در ران ها و التهاب پلانتار در پاها

۲. ناراحتی در گردن/بزرگ شدن گردن

احساس تورم در گردن و ناراحتی در قسمت جلویی گردن، خش دار شدن صدا یا بزرگ شدن محسوس تیروئید

۳. تغییر در وضعیت پوست و مو

پوست و مو شدیداً دربرابر بیماری های تیروئید آسیب پذیر هستند و به ویژه، ریزش مو یکی از متداول ترین علائم می باشد. در کم کاری تیروئید، موها معمولاً شکننده، زبر و خشک می شوند که خیلی راحت شکننده شده و می ریزند. پوست نیز ممکن است شدیداً زبر، خشک و پوسته پوسته شود. در کم کاری تیروئید، معمولاً ریزش موی غیرطبیعی در لبه بیرونی ابرو ایجاد می شود. در پرکاری تیروئید، ریزش موی جدی اتفاق افتاده و پوست نیز حساس و نازک می شود.

۴. مشکلات گوارشی

کم کاری این غده معمولاً با یبوست جدی و طولانی مدت همراه است درحالیکه پرکاری تیروئید با اسهال و سندرم روده آسیب پذیر همراه است.

۵. بی نظمی عادت ماهیانه و مشکلات باروری

کم کاری تیروئید معمولاً موجب سنگین تر شدن، دردناک تر شدن و بیشتر شدن عادت ماهیانه می شود و در پرکاری غده معمولاً عادت ماهیانه بسیار کوتاه، سبک و دیر به دیر خواهد شد. مشکلات تیروئیدی که تشخیص داده نشده و درمان نمی شوند ممکن است منجر به ناباروری نیز شوند.

۶. سابقه خانوادگی

اگر بیماری های تیروئید در خانواده شما موروثی باشند، شما بیشتر در معرض ابتلا به آنها قرار دارید. البته ممکن است از وجود این مشکل در خانواده خود اطلاع نداشته باشید، زیرا این مشکل معمولاً در میان نسل قبل به عنوان گواتر معروف بوده است. بنابراین به هر حرف و صحبتی که در خانواده درمورد گواتر و اضافه وزن ناشی از مشکل غدد پیش آمد دقت کنید زیرا همین ها می تواند به طور غیرمستقیم به مشکلات تیروئید اشاره داشته باشد.

۷. مشکلات کلسترول

بالا رفتن کلسترول، مخصوصاً وقتی به رژیم غذایی، ورزش یا داروهای پایین آورنده کلسترول واکنش پذیر نباشد، می تواند نشانه کم کاری تیروئید باشد. پایین بودن غیرطبیعی کلسترول نیز می تواند نشانه پرکاری غده باشد.

۸. افسردگی و اضطراب

افسردگی و اضطراب می توانند نشانه هایی از بیماری تیروئید قلمداد شوند. کم کاری تیروئید معمولاً با افسردگی همراه است و پرکاری آن معمولاً با اضطراب و حملات ترس. افسردگی که به داروهای ضدافسردگی نیز واکنش نمی دهد هم می تواند نشانه یک اختلال تیروئید تشخیص داده نشده باشد.

۹. تغییرات وزن

ممکن است یک رژیم غذایی کم چربی و کم کالری را با یک برنامه ورزشی قوی دنبال کنید اما موفق به پایین آوردن وزنتان نشوید. مشکل در پایین آوردن وزن می تواند نشانه کم کاری تیروئید باشد. در پُرکاری غده نیز ممکن است باوجود خوردن همان مقدار غذای قبل یا حتی بیشتر از آن وزنتان پایین بیاید. تغییرات وزن بی دلیل و غیرطبیعی می تواند نشانه های کم کاری یا پُرکاری تیروئید باشند.

۱۰. خستگی

احساس خستگی وقتی از خواب بیدار می شوید، طوریکه انگار ۸ تا ۱۰ ساعت خواب شب برایتان کافی نبوده است و قادر نیستید فعالیت های روزمره تان را شروع کنید، می تواند نشانه های مشکلات تیروئید باشد. (در پرکار بودن غده هم ممکن است فرد دچار بی خوابی شوید و همین باعث خسته ماندن شما در طول روز شود.)

اگر این علائم را در خود مشاهده می کنید، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا آزمایش کامل تیروئید از شما گرفته و وضعیتتان را ارزیابی کند.

آمادگی برای ویزیت

احتمالادر قدم اول  شما به ملاقات پزشک خانوادگی خود که یک پزشک عمومی است خواهید رفت گرچه در بعضی موارد شما اولین قرارتان را با متخصص غدد خواهید گذاشت و از آنجا که این ملاقات کوتاه خواهد بود بنابراین بهتر است که برای این ملاقات آماده باشید و بدانید که چه سوالاتی باید داشته باشید.

  • در مورد محدودیت های قرار ملاقاتتان آگاهی پیدا کنید برای مثال در مورد زمان حضورتان و یا کارهایی که باید در جلسه اول انجام دهید سوال کنید.
  • تمام علائمی را که تجربه کرده اید یادداشت کنید شامل تمام مواردی که حتی به نظر شما بی ربط می رسند .
  • اطلاعات شخصی کلیدی خود را یادداشت کنید مانند استرس ها یا تغییرات اخیری که در زندگی داشتید.
  • لیستی از تمام داروهایی که استفاده می کردید تهیه کنید حتی ویتامین ها یا مکمل ها.
  • در صورت امکان یکی از اعضا خانواده یا دوستانتان را همراه خود ببرید زیرا گاهی به یاد آوردن تمام اطلاعات و جزئیات در ملاقات با پزشک سخت خواهد بود در صورتی که فردی شما را همراهی کند به شما در این امر کمک خواهد کرد.

اقداماتی که شما می توانید انجام دهید

از آنجا که زمان شما در این ملاقات محدود است بنابراین سوالات خود را یادداشت کنید و سوالات خود را به ترتیب از مهم ترین به کم اهمیت ترین مرتب کنید در مورد هیپر تیروئیدیسم سوالات مهمی که وجود دارند عبارتند از:

  • دلیل احتمالی بیماری من چیست؟
  • آیا علل احتمالی دیگری برای بیماری و نشانه های من وجود دارد؟
  • چه نوع آزمایشاتی باید انجام دهم؟
  • بیماری من زودگذر است یا مزمن؟
  • بهترین درمان کدام است؟
  • به غیر از درمان عادی و اولیه،  راه حل پیشنهادی دیگر شما چیست؟
  • من بیماری های دیگری نیز دارم چطور می توانم این موارد را با هم کنترل کنم؟
  • آیا باید یک متخصص را ملاقات کنم؟ هزینه آن چقدر می شود؟ و آیا بیمه آن را تقبل می کند؟
  •   به جز داروهایی که برای من تجویز کردید راه درمان دیگری هم وجود دارد ؟
  • آیا می توانید بروشور یا برگه ای در مورد بیماری های تیروئید به من ارائه دهید که به منزل ببرم ؟ آیا سایت اینترنتی در مورد این بیماری وجود دارد که به من پیشنهاد کنید؟

به علاوه شما در مدتی که از پزشک خود سوال می پرسید نباید در مورد پرسیدن سوالهایتان دچار شک شوید.

آنچه باید از پزشک انتظار داشت :

پزشک شما تعدادی سوال از شما خواهد پرسید اگر برای این سوالات آماده باشید می توانید زمان بیشتری را به خود اختصاص دهید سوالاتی که پزشک می پرسد احتمالا عبارتند از:

  • اولین بار چه موقع علائم را مشاهده کردید؟
  • آیا علائم مقطعی بود یا ادامه پیدا کرد؟
  • چگونه علائم شما تشدید می شد؟
  • به نظر شما چه مواردی باعث بهبود علائمتان می شد؟
  • چه مواردی علائم شما را تشدید میکرده است؟

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

زمانی که کاهش وزن بی علت، افزایش ضربان قلب، تعریق غیر عادی، تورم در قسم قدامی گردن یا سایر علائم مرتبط با هیپر تیروئیدیسم را داشتید به پزشک خود مراجعه کنید. و این مطلب حائز اهمیت است که شما به دقت تمام تغییراتی را که رخ داده است مشاهده و گزارش دهید زیرا بسیاری از علائم هیپر تیروئیدیسم با سایر بیماری ها مشترک است و زمانی که تحت معالجه قرار گرفتید و یا پس از آن به صورت مرتب برای کنترل سلامت خود با پزشکتان مشاوره داشته باشید.

راه های درمان بیماری تیروئید

درمان بیماریها بستگی به نوع بیماری و شدت آن دارد. درمان دارویی در درمان بسیاری از بیماران نقش مهمی‌دارند. در كم كاری تیروئید بسته به علت آن ممكن است هورمون تیروئید به صورت دارو تجویز شود. در پركاری از روشهای مختلفی میزان هورمون زیادی كاهش داده می‌شود. درمانهایی برای التهاب تیروئید و بیماریهای خود ایمنی وجود دارند.

برای درمان سرطان تیروئید معمولا جراحی به كار می‌رود. همچنین جراحی در درمان برخی از موارد گواتر یا بزرگ شدن تیروئید، توده های تیروئیدی و در موارد نادری از پركاری تیروئید به كار می‌رود.

 از سری مطالب پزشکی عمومی و غیر تخصصی سایت (اطلاعات  عمومی و غیر تخصصی پزشکی برای افزایش دانش سلامت  و اطلاعات عمومی پزشکی بازدیدکنندگان)